Ашыктык
31.07.2019

Ашыктык

Сүйүү – бул бир нерсеге көңүл түшүү. Эгер бул сезим күчөсө, анда, ал ашыктык деп аталат. Пенде ашык болгон кишисинен эч нерсени аябайт. Зулайканы карабайсыңарбы. Ал сүйүүсү үчүн мал-мүлкүнөн да, сулуулугунан да, мартабасынан да ажыроого ыраазы болгон. Анын жетимиш төөгө жүк боло турган алтын-күмүш жасалгалары бар эле. Баарын Жусупка (Алланын саламы болсун) арнаган сүйүүсү үчүн жумшап салды. Жадагалса "Мен бүгүн Жусупту көрдүм", – деген кишиге да ойлонбой туруп бир баалуу жасалгасын белек кылчу. Ушинтип байлыгын да чачып түгөттү. Колунда эч нерсеси калган жок. Бардык нерсени Жусуп деп атачу. Ашыктыгынын айынан андан башка бардык нерсени унутту. Асманды караса жылдыздар Жусуп деп жазылып тургандай көрүнчү.

Айтуулар боюнча Зулайка ыйман келтиргенден кийин Жусуп (Алланын саламы болсун) менен баш кошуп, бирок, андан бөлөк жашай баштады. Өзүнчө ээндеп, Жалгыз Аллага ибадат кылып жүрдү. Жусуп (Алланын саламы болсун) күндүз жаталы десе кечкиге жылдырчу, кечинде жаталы десе күндүзгө жылдырчы.

Ал: "Жусуп, мен сени Алланы тааный электе сүйчүмүн. Алланы тааныгандан кийин Андан башканын сүйүүсүнө орун калбай калды. Мен Анын сүйүүсүнүн ордуна башка нерсе каалабайм", – дечү. Бул абал Жусуп (Алланын саламы болсун) ага: "Алла Таала сенден эки бала насип этээрин жана аларды пайгамбар кылаарын айтты", дегенге чейин уланды. Зулайка: "Эгер Алла Таала сага ушундай буйруса жана мени буга ортомчу кылса, анда, Алла Тааланын буйругуна баш ийүү керек", – деп кошулууга макул болду.

Лейланын Мажнунунан "Атың ким?" – деп сурашса "Лейла" дейт. Дагы бир күнү Мажнунга: "Лейла өлдү", – дешсе: "Жок. Ал менин жүрөгүмдө. Ал өлбөйт. Себеби, мен Лейламын", – деп айтат.

Бир күнү Мажнун Лейланын үйүнүн жанында туруп көктү карай берди. Аны көргөндөр: "Эй, Мажнун, асманды карабай Лейланын үйүн карасаң боло. Балким аны ошол жерден көрүп калаарсың", – деп айтышты. Анда ал: "Мен Лейланын үйүнө шооласы түшкөн жылдызды көрсөм да ыраазымын", – деп жооп кайтарды.

Айтууларга караганда Халлаж Мансурду он беш күн абакка камашты. Имам Шибли ага келип:

– Мансур, ашыктык деген эмне? – деп сурады. Мансур:

– Бүгүн эмес эртең сура, – деди. Эртеси күнү аны абактан чыгарып, дардын жанына алып келишти. Ошол учурда Имам Шиблини көрүп:

– Шибли, ашыктыктын башы – күйүп-жануу, аягы – өлүм, – деди.

Чыныгы сүйүүнүн үч өзгөчөлүгү бар:

1. Сүйгөнүнүн сөздөрүн башка баардык сөздөрдөн артык көрүү;

2. Сүйгөнү менен бирге болууну башкалар менен бирге болуудан артык көрүү;

3. Сүйгөнүнүн ыраазылыгын башкалардын ыраазылыгынан артык көрүү.

Бир киши Евфрат дарыясына жуунуп жатып кимдир бирөөнүн:

"Оо, күнөөкөрлөр! Бүгүн момун пенделеримден бөлүнгүлө" (Ясин сүрөөсү, 59-аят) деген аятты окуганын угуп калды. Ошондо анын денесин калтырак басып, сууга кулап чөгүп өлдү.

Жунайди Багдади: "Тасаввуф – бул напсинин каалоолорун таштоо", – деген.

Зиннуни Мисри бир күнү Харам мечитине кирип түркүктүн алдына ташталган оорукчан, жылаңач жигитти көрдү. Ал аянычтуу онтоп жатыптыр. Андан аркысын Зиннун Мисри төмөндөгүчө баяндайт:

"Ага жакындап барып, салам берип: "Эй, жигит, сен кимсиң?" – деп сурадым. Ал: "Мен ашыктыкка берилген алсыз жанмын", – деди. Анын айтканын түшүндүм да: "Мен да сендеймин", – дедим. Мунун угуп ал ыйлай баштады. Мен да кармана албай ыйладым. Жигит: "Сен да ыйлап жатасыңбы?", – деп сурады. "Ооба, мен да сендеймин", – дедим. Ал баягыдан да катуураак боздоп ыйлап кирди. Бир маалда катуу кыйкырып алып, жан берди. Кийимим менен үстүн жаап коюп, кепин сатып алганы жөнөдүм. Кайра келгенимде аны жаткан ордунан таба алган жокмун. "Субхааналлах!", – дедим таңдана. Ошол учурда кайыптан: "Эй, Зиннун, бул таң калыштуу пендени бул дүйнөдөн шайтан издеп таба албады, Малик тозок периштеси издеп көрө албады, Ридван бейиш периштеси бейиштен издеди, тапкан жок", – деген үн угулду. Мен: "Ал кайда?" – деп сурадым. Дагы кайыптан: "Жараткандын жанында, Ага сүйүүсү көп ибадат кылып, тобо кылууга шашылганынан эле", – деген жооп келди.

Бир аалымдан "Ашык деген ким?" – деп сураганда, ал: "Эл менен аз жолугуп, көбүнчө ээн жерлерде болгон, ар дайым ойлуу жүрүп, көп сүйлөбөгөн, караса көрбөгөн, чакырсаң укпаган, сүйлөсө түшүнүксүз сүйлөгөн, башына бир балээ келсе кайгырбаган, курсагы ачканын сезбеген, бирөө сөксө таасирленбеген, Алладан башка эч кимден коркпогон киши. Ал ээн калганда да Алланы ойлойт. Аны менен байланышта болот. Дүнүйөнү сүйгөндөр менен дүнүйө тууралуу талашып-тартышпайт", – деп жооп берди.

Жүрөктөрдүн ачкычы китебинен