Уяттуулук
13.05.2019

Уяттуулук

Адамдын уяттуу болуусу аны бардык жаман иштерден тосуп турат. Уяты сыйрылган адамдан жамандыктын баарын күтүүгө болот. Элибизде уят, намыс деген сезимдер өтө бийик болгон. Уятсыз адамды адамдык сыпаттан чыгарып, анын жанына баруудан да ийменишкен. " Уялбагандан өзүң уял" деген эки ооз сөздүн ичинде бүтүндөй бир философия жатат. "Уят - өлүмдөн катуу", "Уятымдан өлөйүн десем жан таттуу, кирейин десем жер катуу", "Коёнду камыш, жигитти намыс өлтүрөт" деген сыяктуу сөздөр бекеринен айтылган эмес. Адамдар кандай жаман иш жасаса, анын башаты уятсыздык менен байланышып турат. Ошондуктан, илгеркилер "Уятсыз дыйкан – жерсиз, уятсыз катын – эрсиз", "Аял үндүү эркектин кубаты жок, эркек үндүү аялдын уяты жок" деген сыяктуу маанилер менен уятсыздыктын негизин айгинелей алышкан. Уяттуулук үй ичинен башталып, баардык жерде өз маанисин сактап турган. Ата менен эне балдарынын көзүнчө ачык сүйлөшкөн эмес. Кыздын сыры алгач энеге айтылып, ал аркылуу атага жеткен. Азыр болсо кыз жигитин үйгө жетелеп келип: "Паап, это мой парень" деп оозу-мурду кыйшайбай эле айта алат. Бул жерде үй бүлөлүк сый-урматты сактап турган негизги фактор – уяттуулук түп тамырынан кыркылып бара жатканы көрүнүп турса да, кээ бирөөлөр муну "жетишкен маданият" катары эсептешет. Дал ушул "жетишкен маданияттын" жемиши катары кыздарыбыз бузулуп, кытай, корей ж.б. жээндер көбөйүп жатат. Мурда анча деле уяттуу болбогон кээ бир иштер да каймана мааниде айтылган. Мисалы, даарат ушатууну – талаага барып келейин деп айтышчу. Азыр болсо, бойго жеткен кыз ата-энеси, бир туугандары менен тамак ичип олтуруп "Я хочу в туалет" деп туруп кетсе деле өөн учурабай калды. Анткени, бизден уяттуулуктун бир кабаты сыйрылып калды. "Кудайдан коркпой, пенденен уялбай" калган учурда гана азыркыдай терс көрүнүштөр көбөйөт. Негизинде уяттуулук - эки түрдүү болот: Жараткан Алладан уялуу жана пенделерден уялуу. Эгер пенде Алла Тааладан уялса, анда, күнөө иштерге барбайт. Анткени, Алла Таала анын баардык жасаган иштерин көрүп турат. Бир жолу Айша энебиз Пайгамбарыбыздан: «Адамдар чогуу жуунганда эмне кылуусу керек?» - деп сурайт. Пайгамбарыбыз (Алланын тынчтыгы жана саламы болсун): «Мүмкүн болушунча уяттуу жерлерин жашырсын» - дейт. «Ал эми жалгыз болсочу»? – деп сурайт Айша энебиз. «Алладан уялуу - адамдардан уялуудан артыгыраак» - деп жооп берет, Пайгамбарыбыз (Алланын тынчтыгы жана саламы болсун).

Бейиш гезити