Дүйнөлүк аалымдар шахмат ойноону арам деп чыгышыптыр. Бул нерсенин канчалык чындыгы бар?

Аны билбейт экенмин. Шахмат маселеси бүгүн жаңы чыгып калган жери жок. Илгертеден эле бар. Андыктан, аалымдардын ушул маселе үчүн чогулуусу шарт эмес. Шахмат маселеси төмөндөгүдөй таризде жоромолдонот:

Эгерде кумар катары, эки тараптын бири байге сайып ойной турган болсо, же намаз сыяктуу ибаадаттан тосо турган болсо, же бала-чаканы багуудан, адал эмгек менен ырыскы табуудан тосо турган болсо, же жалган кошула турган болсо, же кимдир бирөөнү алдай турган болсо, анда шахмат оюну арам экендигине мусулман аалымдарынын “Ижмаасы” бар. Жогорудагы учурлар болбогон учурда, шахмат оюну туурасында аалымдарда бир канча пикирлер бар.

Мааликийлер менен Ханбалийлердин мазхабында, о.э. Шаафийлерден Хулеймий жана Рувейяанийдин тандоосунда шахмат оюну таптакыр дурус эмес, арам. Бул маселе Азирети Алийден, Ибну Умардан, Ибну Аббастан ж.б.лардан риваят кылынат.

Шаафийлер менен Ханафийлердин мазхабында (биз кыргызстандыктар Ханафий мазхабын кармануучуларбыз), Маалийикий мазхабындагы бир риваятта шахмат оюну макрух.

Ханафийлерден Абу Юсуф азиреттердин пикиринде, Шаафийлердин бир риваятында, жана Мааликийлердин дагы башка бир риваятында мубах (уруксат берилген) оюн. Шахмат оюнун мубах экендиги Азирети Абу Хурайрадан, Саьид б. Мусаййибтен, Саьиид б. Жубейрден, Мухаммад б. Мункадирден, Мухаммад б. Сиириинден, Урва б. Зубейрден, Хишаам б. Урвадан, Сулайман б. Ясаардан, Шаьбийден, Хасан Басрийден, Рабииьадан, Атаадан риваят кылынат.

Шахматтын арам экендиги туурасында ачык жана сахих хадис жок. Куран аяттарында айтылган эмес. Арам дегендер сахабалардан келген “ижтихаадий” фатваларды карманышат.

Азыркы учурда Абу Юсуфтун риваятына амал кылуу ишке ашкандыгын кадыресе баамдоого болот. Валлооху аьлам.

Эрежесиз эр уруш (ММА) менен алектенүү динибизде кандай каралган?

Короз уруштуруу, ит талаштыруу, бука сүзүштүрүү жана адамдарды эрежесиз уруштуруу жакшы эмес. Арам иш деп табылат. Анткени, адамдардын инвалид болуп калуусу, кээде өлүп калуусу ыктымал болгон катаал оюндарга тыюу салынат.

Ооба, адамдын башына эмнелер келбейт. Ат башына күн түшсө ооздугу менен суу ичет, эр башына күн түшсө өтүгү менен суу кечет дегендей, кээде эрежесиз эр уруштун бардык ыкмасы ишке жарап калуусу мүмкүн. Ошондуктан ага машыгуунун туура эмес дегендин өзү туура эмес. Бирок, иш чара катары уюштуруу, аны даңазалап жайылтуу, аны көргөнү баруу туура эмес.

Улак чапканга шарият уруксат береби? Кыска шорта кийип футбол ойносочу? Ыңгайлуу болот чурканда.

Улак чапкан сүннөткө туура келет. Тизе авретке кошулгандыктан, аны ачык калтырууга болбойт. Кыска шорта кийсеңиз, тизеңизди атайын орой турганы менен ороп алсаңыз болот.