Ислам дини деген эмне?
22.06.2022

Ислам дини деген эмне?

Ислам дини деген эмне?

“Ислам” деген сөз “тынчтык, амандык, бейпилдик, баш ийүү” маанисиндеги “силм, селам” деген арабча сөздөн бутактап чыгып, кеңири мааниде “Алла Таалага баш ийүү, Анын буйруктарына моюн сунуу, тынчтык жолуна түшүп, бейпил жашоого карай аттануу, ар бир адамга, кала берсе, ар бир нерсеге бекем ыйман менен мамиле жасоо жана колунан, тилинен эч бирөөгө залал тийгизбөө” деген маанилерди билдирет.

Ислам – Алла Тааланын аяндарына негизделген, Пайгамбарыбыз Мухаммед (Алланын тынчтыгы жана саламы болсун) аркылуу бизге жетип, Пайгамбарыбыз өрнөктүү өмүрү менен жашап көрсөткөн Ааламдык ыйык диндин аты.

Ислам дини жалпысынан ишенимдик, турмуштук жана аклактык өкүмдөрдү өз ичине камтыйт. Ошондуктан Исламдын бардык өкүмдөрү, жол-жоболору, майда-баратына дейре толук турмушка ашырылуусун дин деп атайбыз. Демек, динди тек гана жеке ишеним же руханият маселеси деп түшүнүү чоң жаңылыштык.

Исламдын түпкү өзөгү ыйман жана бекем ишеним. Башкача айтканда, Алла Таалага байланыштуу ыйык акыйкаттарга кынтыксыз, бекем ишенип, толук баш ийүү. Исламдын туу чокусу болсо – киши өз жоопкерчиликтерин Алла Тааланы көрүп тургандай жана Алла Таала да аны көрүп тургандай кылдат жана толук аткара билүүсү ихсан, ошондой эле жасаган, жасай турган ар бир нерсени, ар бир ишти Алла Тааланын ыраазычылыгы үчүн жүзөгө ашырууга аракеттенүүсү ихлас болуп саналат.

Мусулман деген ким?

Мусулман же муслим – Ислам дининин жол-жоболоруна баш ийген, тынчтыкты, бейпилдикти өмүр өрнөгү катары иш жүзүндө көрсөтө билген адам. Бул ысымды Алла Таала Куран Каримде Өзү ыйгарган: “Мындан мурун да, ушул Куранда да, Ал силерди “мусулман” деп атаган”. (Хаж сүрөсү: 78)

Ошондуктан мусулман адамды “исламист”, “динаятчы” же “исламчыл” деп атоо таптакыр туура эмес.

Момун деген ким?

Момун же мумин – ишенимдүү, жарамдуу, Алла Таалага ишенип, чын жүрөгүнөн терең моюн сунган адам. Жеке мааниде Пайгамбарыбыздын (Алланын тынчтыгы жана саламы болсун) жолго койгон динине ишенип, бул динди бекем тутунган адам. Момун жана мусулман деген терминдердин ортосунда бир аз айырма болгону менен, демейде маанилеш сөз катары биринин ордуна бири колдонула берет. Бул жерден айта кетчү нерсе, кыргыз тилибиздеги “жоош, элге зыяны жок” деген маанини туюндурган “момун” деген сөз түпкүлүгүндө арабча “мумин” деген сөздөн келип чыкса да, Ислам маанисиндеги “момун” сөзү менен бипбирдей мааниде эмес.

Жүрөгүнөн ишенбей туруп дин жоболорун аткаруу – мунафыктык (эки жүздүүлүк), ал эми ишеними бар болуп, бирок дин жоболорун аткарбоо же жаман иштерди жасоо – бузукулук (фасыктык). Динде эки жүздүүлүк (мунафыктык) капырлыктан өткөн кечирилгис нерсе. Ал эми бузукулукка жакын адамдын ыйман-ишеними бар болсо, Алла Таалага тобо кылуу, кечирим тилөө жолу менен дин жолуна кайра түшүү мүмкүнчүлүгү бар болгондуктан, аны эч качан капыр (динсиз) деп айтуу туура болбойт. Ошондой эле, дин жоболорун толук аткарбаган адам аларды төмөн көрүп же жокко чыгарбаса эле, ал адамга капыр деп өкүм берүү туура эмес.

Ислам негиздери китебинен